پینوکیو

پینوکیو (به معنای دانه کاج) یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های کارتونی در ایران ‏و دنیا است. او پسری چوبی است که با هر بار دروغ گفتن یا مضطرب شدن، ‏دماغش دراز می‌شود و باید آن را کوتاه کنند.‏

اگر به باغ کتاب بیائید پینوکیو را به همراه گربه نره و روباه مکار خواهید دید و ‏می‌توانید با این شخصیت دوست داشتنی عکسی به یادگار بیاندازید.‏
اما او از کجا آمده است؟

ایتالیا، خانه اصلی
کارلو کولودی، نویسنده ایتالیایی، کتاب «ماجراهای پینوکیو» را در سال 1883 ‏نوشت. ماجرا با چوب‌تراشی به نام «ژپتو» شروع می‌شود که در دهکده‌ای ‏نزدیک فلورانس زندگی می‌کند. ژپتو یک عروسک چوبی به نام پینوکیو می‌سازد ‏که از همان اول جان می‌گیرد و راه می‌افتد. آرزوی همیشگی این عروسک این ‏است که یک پسربچه واقعی شود؛ اما شاید ویژگی که باعث معروفیت جهانی او ‏شده، دروغ‌های زیادش باشد که با هر بار دروغ،‌ بینی‌اش دراز می‌شود!‏

پینوکیو از همان ابتدا به شخصیتی دوست‌داشتنی در ادبیات کودکان در سراسر دنیا ‏تبدیل شد و داستانش به رسانه‌های دیگر از جمله تلویزیون راه یافت.‏

این پسرک چوبی انواع و اقسام کارهای ناپسند را انجام می‌دهد و کولودی دوست ‏داشته از داستان او یک تراژدی بسازد که در نهایت، پینوکیو در آن به دست گربه ‏و روباه، دشمنانش، از یک درخت بلوط دار زده می‌شود. کولودی این داستان را ‏در 15 فصل و با پایان‌بندی ناراحت کننده‌اش در سال‌های 1981 و 1982 در ‏یک روزنامه رمی منتشر می‌کند که با استقبال زیاد خوانندگان روبرو می‌شود؛ اما ‏به درخواست ناشر، او در سال 1983 فصل‌های 16 تا 36 را به 15 فصل قبلی ‏اضافه می‌کند که طی آن، پینوکیو به دست «پری با موهای فیروزه‌ای» یا در ‏دوبله ایرانی، «فرشته مهربان» نجات داده می‌شود و سرانجام به یک پسر واقعی ‏تبدیل می‌شود.‏



محبوبیت
پینوکیو بر اساس آمار یونسکو، به بیش از 260 زبان دنیا ترجمه شده که بدون در ‏نظر گرفتن کتاب‌های دینی، در دنیا یک رکورد بی‌نظیر است.‏

هم‌چنین داستان او از سال 1911 در یک فیلم صامت ایتالیایی به دنیای سینما راه ‏یافت و نمونه‌های متعددی از آن ساخته شد،‌ اما شاید دوتای آن‌ها از بقیه ‏معروف‌تر باشند.‏

نخست انیمیشنی است که والت دیزنی ساخت. کمپانی دیزنی در سال 1940 ‏کارتون پینوکیو را بیرون داد، اما خود والت دیزنی در آن تغییراتی ایجاد کرد. ‏چون پینوکیو رفتارهای نفرت‌آوری داشت، آقای دیزنی احساس کرد شخصیت ‏چندان دوست داشتنی نیست و بنابراین کمی به او ویژگی معصومیت را اضافه ‏کرد تا بچه‌ها به آن علاقه پیدا کنند. امروزه از این انیمیشن به عنوان یکی از ‏بهترین آثار دیزنی و یکی از بهترین کارتون‌های تاریخ یاد می‌شود.‏

نمونه دوم مجموعه‌ای 52 قسمتی است که سال 1976 در ژاپن تولید شد و در ‏ایران هم به نمایش درآمد. در دوبله این کارتون، مرتضی احمدی (سرپرست ‏گویندگان و روباه مکار)، نادره سالارپور (پینوکیو)، فریده شیرازی در قسمت ‏اول و در ادامه، ناهید امیریان شمس آبادی (جینا)، زهرا آقارضا (فرشته مهربان)، ‏نصرت الله حمیدی (پدر ژپتو) و کنعان کیانی (گربه نره) نقش داشتند.‏

البته در این سریال تغییراتی نسبت به داستان اصلی اتفاق افتاد:‏

‏- روباه مکار و گربه نره نقش بیشتری پیدا کردند و به شخصیت‌های بد اما ‏سرگرم کننده مجموعه تبدیل شدند. در بیشتر قسمت‌ها، این دو بودند که با ‏سوءاستفاده از سادگی و مهربانی پینوکیو، او را به سوی اشتباهات سوق می‌دادند.‏

‏- نقش وجدان پینوکیو به یک اردک (جینا) و یک دارکوب سپرده شد، در حالی که ‏در داستان اصلی یک حشره که بیش از 100 سال در خانه ژپتو زندگی کرده، این ‏وظیفه را داشت.‏
‏- نقش فرشته مهربان هم بیشتر شد و بارها در لحظات سخت به کمک قهرمان ‏داستان می‌رود. فرشته مهربان به شکل‌های مختلف از جمله یک کبوتر بزرگ در ‏می‌آید.‏
‏ ‏
عوامل ساخت
شیگئو کوشی و هیروشی سایتو کارگردانان این اثر بودند. ماجراهای پینوکیو ‏اولین کار کوشی به عنوان کارگردان بود و بعد از آن سریال‌های محبوبی از جمله ‏رامکال، باخانمان (داستان پرین) و آن‌شرلی را ساخت.‏
سایتو موقع ساخت پینوکیو تجربه کارگردانی چند اثر دیگر از جمله «ویکی ‏وایکینگ» (1974) و «نیک و نیکو» (1975) را داشت و بعدتر در ساخت ‏رامکال و پرین با کوشی همکاری کرد. او در 1980 یک مجموعه تلویزیونی هم ‏از روی داستان تام سایر ساخت.‏

پینوکیو (به معنای دانه کاج) یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های کارتونی در ایران ‏و دنیا است. او پسری چوبی است که با هر بار دروغ گفتن یا مضطرب شدن، ‏دماغش دراز می‌شود و باید آن را کوتاه کنند.‏

image